Cơ hội với Học tập đảo ngược

    1
    10058

    Vấn đề tồn tại của lớp học truyền thống

    Trong lớp học truyền thống, giáo viên dành phần lớn thời gian áp dụng các phương pháp giảng dạy khác nhau để giúp người học nắm được những khái niệm mới. Phương pháp phổ biến nhất là giảng dạy trực tiếp (direct instruction). Kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, phong cách học và sở thích của người học được mặc định là giống Đây là cách dạy “một cho tất cả” (one-size-fit-all),việc học các kiến thức mới bao giờ cũng bắt đầu từ giáo viên, còn người học chỉ tiếp nhận bị động.

    Trong xã hội hiện đại, với sự phát triển của Internet, sinh viên dễ dàng có được các học liệu (sách, bài viết, bài giảng ở dạng video, v.v) tốt nhất mà không cần hoặc cần rất ít sự trợ giúp của giáo viên. Những tài nguyên này mang lại cho người học những giá trị lớn khác bởi họ có thể học bất cứ khi nào, bất cứ ở đâu, theo nhịp và sở thích của từng người. Điều đó có nghĩa, dù không nhận được hoặc nhận được ít sự giúp đỡ của giáo viên, người học vẫn có thể tự học các khái niệm mới. Vì vậy các lớp học truyền thống ngày càng mang lại ít giá trị cho người học trong xã hội hiện đại, thậm chí còn làm giảm động lực học tập với những người học thiếu đôi chút kiến thức cần thiết hoặc có phong cách học không hợp với thành viên khác trong lớp hoặc giảng viên.

    Mặc dù có rất nhiều sự hỗ trợ của Internet như các diễn đàn, mạng xã hội, nhưng trong các lớp học truyền thống, người học vẫn thiếu sự kết nối với các bạn cùng học, sự hỗ trợ tức thì, cá nhân hóa và sự trải nghiệm sâu sắc. Như vậy, vấn đề lớn nhất của lớp học truyền thống là không cá nhân hóa việc học về khả năng, thời gian, phong cách học và mang lại ít những hoạt động giàu trải nghiệm, động viên và khiến sinh viên ngày càng bị động.

    Một lời giải cho vấn đề trên

    Một trong những giải pháp đã được áp dụng vào chương trình đào tạo tại Trung tâm FPT Aptech trong nhiều học kỳ vừa qua là lớp học/học tập đảo ngược (Flipped Classroom/Learning). Vậy Học tập đảo ngược là gì? Kinh nghiệm triển khai lớp học đảo ngược của bản thân tác giả là gì? Đó là những câu hỏi sẽ được trả lời trong nội dung dưới đây.

    Định nghĩa học tập đảo ngược (Flipped Learning) của FLN[1]:

    Học tập đảo ngược là một phương pháp sư phạm, trong đó việc hướng dẫn trực tiếp chuyển từ không gian học theo nhóm sang không gian học cá nhân và do đó không gian nhóm trở thành môi trường học tập động và tương tác mới mà nhà giáo dục hướng dẫn người sinh viên khi họ áp dụng các khái niệm và tham gia một cách sáng tạo vào các vấn đề.

    Bốn yếu tố của học đảo ngược: môi trường linh hoạt, văn hóa học, nội dung có chủ ý, nhà giáo dục chuyên nghiệp. Như vậy học tập đảo ngược có thể được coi là biệt dược để chữa những vấn đề của lớp học truyền thống.

    Học tập đảo ngược trong triển khai thực tiễn

    Chúng ta hãy xem xét một triển khai mô hình học đảo ngược được trình bày ở cuốn “Flipped classroom: the full picture[1] (Hình 1) Nội dung môn học được chia thành các mục tiêu nhỏ khác nhau. Việc học của sinh viên ở mỗi mục tiêu được thiết kế theo mô hình được đề cập trong cuốn sách.Riêng với mục tiêu dạy kỹ năng còn được thiết kế theo cả mô hình chiếm lĩnh kỹ năng Dreyfus hay cũng như mô hình học tập Kolb.

    12

    Các giai đoạn cơ bản trong lớp học đảo ngược đã triển khai tại Trung tâm FPT Aptech

    1. Trải nghiệm cuốn hút

    Những trải nghiệm này được sinh ra khi xem xét những vấn đề thực tế ở trên lớp. Cách giáo viên làm là cho sinh viên xem để suy nghĩ về một vài tính năng nào đó của các ứng dụng thực tế và bài tập lớn của họ. Đó chính là gợi ý cho những khái niệm họ phải xem xét để giải quyết dự án của môn.

    Trong lớp áp dụng phương pháp học tập đảo ngược, các bài tập lớn được đưa ra ngay từ đầu môn, và mỗi buổi học sẽ có những gợi ý về những tính năng đã có thể làm được sau những nội dung cụ thể. Tuy nhiên, sự cuốn hút có thể đến từ việc một số sinh viên đã hoàn thành được một vài tính năng nào đó và chia sẻ cho các thành viên khác trong lớp.

    1. Khám phá khái niệm

    Ở lớp học đảo ngược, việc khám phá khái niệm được thực hiện ở bên ngoài lớp học. Trước mỗi buổi học, sinh viên khám phá khái niệm mới dựa vào học liệu do giáo viên cung cấp, chủ yếu là những video ngắn, tự tìm trên Internet cũng như tham khảo với các bạn học và giáo viên thông qua các kênh liên lạc như thư điện tử, facebook, v.v.

    3.Tạo ra ý nghĩa

    Vẫn ở ngoài lớp, khi đã khám phá được các khái niệm, sinh viên làm các bài kiểm tra (quiz) để củng cố những điều mới học được. Nếu mục tiêu là đạt kỹ năng áp dụng thì trong video sẽ có một bài ví dụ, sinh viên sẽ xem ví dụ và làm lại. Sau cùng sinh viên thực hiện việc phản tư (reflection) thông qua việc viết blog.

    13

     4.Trình diễn và áp dụng

    Bây giờ khi sinh viên cơ bản đã khám phá và nắm được ý nghĩa của các khái niệm họ bắt đầu áp dụng vào bài tập lớn của mình, chia sẻ và trình diễn trên lớp.

    Công việc chủ yếu của giáo viên (của tôi) trên lớp là hỗ trợ sinh viên. Với những sinh viên chủ động tìm trợ giúp thì công việc của giáo viên là tìm sinh viên khác có thể trợ giúp, nhưng cần chắc chắn rằng khó khăn của sinh viên được giải quyết. Sẽ có nhiều sinh viên gặp khó khăn nhưng không đề nghị hỗ trợ, do đó công việc lúc này là quan sát xem những sinh viên nào gặp vấn đề này và chủ động ngồi cùng để hỗ trợ họ làm việc. Với những sinh viên “lười” không học gì ở nhà, thì công việc của giáo viên là hỏi thăm, hay ngồi cạnh để sinh viên học bất cứ điều gì, thậm chí là cùng xem video.

    14

    Mô hình học tập Kolb & mô hình chiếm lĩnh kỹ năng Dreyfus

    Ở mỗi mục tiêu sinh viên đi hết một chu trình học Kolb: Họ xem lý thuyết trong video, và trong video đó học có một bài tập ví dụ; họ sẽ cần làm lại (thử nghiệm) ví dụ đó, từ đó họ sẽ cần phải xem lại những kiến thức và trải nghiệm của mình để so sánh, đánh giá với những gì đã biết (phản tỉnh – quan sát suy tưởng).

    15

    Nhưng nếu họ chỉ dừng lại ở vòng đầu tiên của Kolb thì theo mô hình Dreyfus họ mới chỉ đạt được kỹ năng thấp (novice hoặc advanced beginner). Vậy họ cần lặp lại chu trình Kolb nhiều lần nữa.

    Lúc này từ những kết luận của người học, họ đem vào áp dụng ở một vấn đề tương tự ở mục delivery (Hình 4), khi hoàn thành mục này họ sẽ có những kinh nghiệm cụ thể đáng kể, từ đó họ sẽ có thêm những quan sát, phản tư ở mức độ khác. Từ đó kỹ năng của họ có thể đạt tớ mức có năng lực.

    Một lần nữa, họ đem những gì học được áp dụng vào bài tập lớn của môn ở mức độ phạm vi rộng hơn, khác biệt hơn so với những gì họ được hướng dẫn. Và lúc này kỹ năng của họ có thể đạt tới mức thành thạo. Nếu họ có được khuyến khích áp dụng thêm ở những bài tập khác cũng như mức độ phức tạp hơn thì sinh viên hoàn toàn có thể đạt tới những mức cao hơn trong thang kỹ năng.

    Người học trong giai đoạn đầu thường có tư duy “đi tắt” để làm ngay những bài tập yêu cầu kỹ năng ở mức cao mà không đi qua mức thấp hơn. Điều này thường gây cho họ vô vàn khó khăn, và từ đó làm giảm động lực. Giáo viên cần chú ý quan sát và nhắc nhở sinh viên.

    16

     Đánh giá sinh viên

    Mỗi môn học có hai điểm thi: một điểm thi lý thuyết lấy bằng thi trắc nghiệm và một điểm thi thực hành có điểm thành phần: 20% điểm tiến độ, 20% điểm bảo vệ bài tập lớn, 60% bài thi cuối môn. Điểm tiến độ là tổng điểm ở từng mục tiêu. Mỗi sinh viên khi hoàn thành một mục tiêu thì lưu lại đường dẫn của bài viết trên blog bằng cách chú thích vào ô tương ứng với tên và mục tiêu. Giáo viên cho điểm ở mỗi mục tiêu theo mức:

    2 – chỉ có tóm tắt nội dung

    3 – có nội dung chi tiết

    4 – như tiêu chí 3 điểm + phản tư

    5 – như tiêu chí 4 điểm + có 4 tham chiếu của 4 thành viên khác

    Thưởng và trừ điểm khi nộp sớm hoặc nộp muộn so với mục tiêu đề ra.

    Giáo viên chấm bài của sinh viên một cách thường xuyên, việc đưa ra các cập nhật kết quả sớm mang lại khích lệ rất tích cực cho sinh viên. Thực tế cho thấy việc chấm bài hàng ngày có tính kích thích người học trong ngày hôm đó rất tốt. Nên chấm bằng cách đếm đủ thành phần và cho điểm để tốn ít thời gian và động viên sinh viên.

    Một số kết quả

    Qua triển khai trên 4 lớp với 100 sinh viên trong gần một năm thì kết quả thi đỗ thực hành cho sự tăng trưởng đáng kể (Bảng 1).

    Tiêu chí Học truyền thống Học đảo ngược
    Thi thực hành 30% 53%
    GPA 3.5 3.6
    Xu hướng Giảm dần theo các môn Tăng dần theo các môn

    Học tập đảo ngược đã mở ra cơ hội thật sự cho việc học của mọi đối tượng sinh viên, đặc biệt là sinh viên có học lực kém hơn bằng việc cá nhân hóa. Việc sinh viên tự học nhiều hơn giúp tăng tính tự chủ và kỹ năng học tập tốt hơn, đó là những kỹ năng tối quan trọng trong thế kỳ 21 đầy biến động.

    Việc thiết kế và theo dõi lớp học căn bản cần một giáo viên kinh nghiệm, làm việc chủ động, nghĩa là vừa thiết kế, quan sát và đưa ra những hỗ trợ kịp thời. Bên cạnh giáo viên đó, một sinh viên năm cuối cũng có thể làm tốt việc giảng dạy bị động, tức là khi người học hỏi thì họ trả lời (và thậm chí làm tốt hơn cả giáo viên vì họ gần sinh viên hơn). Điều này giúp nhà trường có thể cung cấp chất lượng tốt với ít nguồn lực hơn và phát triển nguồn nhân lực khi những người ít kinh nghiệm được làm việc với người nhiều kinh nghiệm.

    Phạm Anh Đới| Giảng viên khoa Quốc tế

     

    Tài liệu tham khảo

    1. Định nghĩa học đảo ngược: http://www.flippedlearning.org/definition
    2. The Flipped Classroom: The Full Picture
    3. Blog của một sinh viên:http://trandinhthinh.blogspot.com/2014/07/introduction-to-jaxp-gioi-thieu-ve-jaxp.html
    4. Dreyfus Model: http://www.sld.demon.co.uk/dreyfus.pdf
    5. Kolb Learning Model: http://www.ldu.leeds.ac.uk/ldu/sddu_multimedia/kolb/static_version.php

    [1] Kỳ IV chương trình đào tạo lập trình viên APTECH của Khoa Quốc tế.

    1 COMMENT

    1. Flipped Learning đang bắt đầu nổi lên trong vài năm gần đây, tuy nhiên chỉ mới có một số nơi áp dụng phương thức giảng dạy này, mặc dù nó rất có hiệu quả. Các trung tâm của Moon.vn hay Hocmai.vn cũng đang áp dụng Flipped Learning nhưng lại không cho phép giáo viên tự do post bài giảng lên mạng mà chỉ có một số ít giáo viên liên kết với trung tâm của họ. Nghe nói sắp đến trang Zuni.vn sẽ cho ra đời tính năng cho phép các giáo viên tự do làm và đăng bài giảng lên mạng, cùng với khả năng quản lý việc học của học sinh. Hi vọng đến lúc đó mô hình này sẽ được nhân rộng ra ở Việt Nam và phát huy được hiệu quả cao.

      Trên Zuni cũng đang áp dung thử flipped learning cho lớp ôn thi sinh học của thầy Trần Ngô Định Công, có thể tham khảo thêm về cách làm: http://goo.gl/pk9sz4

    Comments are closed.