Sơ lược về phương pháp dạy học phân hóa

    3
    30160

    Một trong những vấn đề còn tồn tại của cách dạy học truyền thống hiện nay là chưa giải quyết được tính đa dạng trong lớp học. Chương trình và cách dạy vẫn chủ trương áp dụng cho số đông. Điều này đặt ra một câu hỏi: Làm thế nào để phát huy được tối đa khả năng cá nhân của từng người học? Và một trong những giải pháp sư phạm được đưa ra là tổ chức dạy học phân hóa. Chúng tôi xin giới thiệu một số thông tin vắn tắt về giải pháp này và thực tế áp dụng tại Trung tâm FPT GEM English.

     Dạy học phân hóa là gì?

    Dạy học phân hóa là chiến lược giảng dạy dựa trên nhận thức của giáo viên về nhu cầu của từng cá nhân người học.

    Thực tế cho thấy học sinh trong lớp có nhiều điểm khác biệt, về quan điểm và khả năng. Do đó, phương pháp giảng dạy của giáo viên cần phân hóa theo đối tượng người học. Dưới sự dẫn dắt của Carol Ann Tomlinson, khái niệm dạy học phân hóa (differentiated instruction) đã được nhiều người biết đến. Chiến lược dạy học phân hóa đòi hỏi giáo viên phải “làm rõ mục đích học tập bắt nguồn từ các tiêu chuẩn về nội dung, nhưng được thực hiện một cách khéo léo để đảm bảo mọi học sinh đều tham gia và hiểu bài” (Tomlinson, 2008, trang 26). Bản chất quá trình dạy học phân hóa là điều chỉnh nội dung kiến thức để đáp ứng nhu cầu, khả năng, kinh nghiệm của người học. Ứng dụng một cách khéo léo dạy học phân hóa, người dạy sẽ có nhiều cách thức khác nhau để giúp người học đạt được mục tiêu

    Làm thế nào để dạy học phân hóa?

    Trong cuốn sách Building Teachers: A Constructivist Approach to Introducing Education[1], tác giả David và Kimberly (2007) đã chỉ ra rằng, việc đưa các phong cách học tập và các loại trí khôn khác nhau vào trong bài học là một cách hiệu quả để phân hóa phương pháp giảng dạy. Đối với mỗi đặc điểm sẽ có một số chiến lược giảng dạy giúp công nhận đặc điểm đó và có một số mẫu thức chung giúp kết nối toàn bộ hoặc hầu hết các đặc điểm khác biệt.

    Với hình thức dạy học phân hóa, giáo viên lên kế hoạch và bài giảng sao cho tích hợp nhiều chiến lược giảng dạy nhất có thể, nhằm công nhận các điểm khác biệt của học sinh trong lớp. Dạy học phân hóa bao gồm các việc: Điều chỉnh nội dung để đáp ứng năng lực, kinh nghiệm, và mối quan tâm của học sinh; Đưa ra nhiều cách thức khác nhau để đạt được mục tiêu bài học; Cho phép học sinh được chứng minh hiểu biết của mình theo nhiều cách có ý nghĩa; Cho phép tồn tại sự đa dạng trong môi trường học tập dựa vào nhu cầu của từng học sinh; Không đòi hỏi giáo viên phải xây dựng kế hoạch giảng dạy riêng cho từng học sinh. Thay vào đó, phương pháp này đòi hỏi giáo viên tìm kiếm các kiểu nhu cầu và sau đó phân nhóm học sinh có nhu cầu hoặc sở thích tương tự để giáo viên có thể đáp ứng nhu cầu của từng nhóm.

    Các yếu tố chính trong lớp học phân hóa

    Các tác giả David và Kimberly (2007) đã tổng kết bốn yếu tố chính để nhận biết một lớp học được tổ chức theo cách phân hóa, đó là:

    Bảng 1: Các yếu tố chính trong lớp học phân hóa và hàm ý của những yếu tố này

     

    Mục tiêu hoặc yếu tố Hàm ý đối với giáo viên Hàm ý đối với học sinh
    Học sinh cần… Giáo viên… Học sinh…
    Làm bài tập theo nhóm nhỏ với bạn cùng lớp.
    • Đảm bảo tất cả các nhóm có bài tập để tất cả học sinh đều phải học những gì cần học.
    • Đảm bảo mỗi nhóm đều có những định hướng rõ ràng.
    • Đảm bảo học sinh biết phương thức làm việc cùng nhau một cách hiệu quả.
    • Hướng dẫn học sinh di chuyển bàn ghế để tạo nhiều nhóm khác nhau.
    • Tập trung vào những gì nhóm cần làm, thay vì để ý những gì người khác đang làm.
    • Đảm bảo học sinh hiểu và tuân theo chỉ dẫn của giáo viên.
    • Đóng góp vào hiệu quả của nhóm và đề nghị được giúp đỡ khi xảy ra vấn đề mà nhóm không thể giải quyết.
    • Kiểm soát các cuộc thảo luận để tiếng ồn không ảnh hưởng đến việc học.
    • Di chuyển bàn ghế một cách nhịp nhàng để nhóm có đủ không gian làm việc.
    Làm việc cùng với giáo viên theo từng cá nhân hoặc nhóm nhỏ.
    • Biết rõ mỗi học sinh cần học gì vào thời điểm nhất định để các nhóm có thể hỗ trợ việc học tập.
    • Đảm bảo học sinh được chỉ dẫn một cách rõ ràng và có thể tìm kiếm sự giúp đỡ khi giáo viên bận rộn với nhóm nhỏ hoặc học sinh khác.
    • Luôn theo dõi nhu cầu, bài tập và sự tiến bộ của học sinh, đồng thời giúp học sinh tự theo dõi quá trình học tập của bản thân.
    • Có thể bắt đầu hoặc kết thúc công việc của cá nhân hoặc của nhóm nhỏ một cách hiệu quả để trao đổi với giáo viên khi cần thiết.
    • Không ngắt lời giáo viên khi giáo viên đang làm việc với học sinh hoặc nhóm khác.
    • Biết cách tìm kiếm sự giúp đỡ khi giáo viên bận rộn với nhóm hoặc học sinh khác.
    • Tự theo dõi mục đích và thành tích học tập của bản thân.
    Dành lượng thời gian khác nhau trong một nhiệm vụ để giúp học tốt.
    • Xác định một vị trí nhất định để học sinh nộp lại bài tập đã hoàn thành và kiểm tra bài làm của học sinh nếu cần thiết.
    • Đưa ra nhiều bài tập quan trọng để học sinh lựa chọn sau khi hoàn thành một nhiệm vụ nào
    • đó.
    • Tuân theo chỉ dẫn của giáo viên về việc nộp lại bài làm hoặc kiểm tra sau khi hoàn thành.
    • Tham gia các hoạt động ngoài lề (anchor activities) một cách nhịp nhàng và hiệu quả sau khi hoàn thành một bài tập nào đó.
    Làm việc với các tài liệu khác nhau để giúp học tốt.
    • Cung cấp nhiều loại tài liệu khác nhau phù hợp với điểm đầu vào khác nhau của học sinh, bao gồm nhu cầu, sở thích và hình thức đọc.
    • Xây dựng cách thức để đảm bảo học sinh biết sử dụng tài liệu nào vào thời điểm cụ thể và nơi lưu trữ tài liệu.
    • Đảm bảo tài liệu được giữ gìn cẩn thận và trả lại đúng nơi quy định sau khi hoạt động kết thúc.
    • Gợi ý cho giáo viên tài liệu nào (hay loại tài liệu nào) tốt nhất đối với từng cá nhân học sinh.

    (Nguồn: David và Kimberly (2007), Building Teachers: A Constructivist Approach to Introducing Education, Tên tiếng Việt: “Xây dựng đội ngũ giáo viên: Một cách tiếp cận kiến tạo để nhập môn Giáo dục học” – giáo trình do ĐH FPT mua bản quyền và dịch, sẽ ra mắt 8/2014)

    Dạy học phân hóa ở FPT GEM English

    Khẩu hiệu của trung tâm tiếng Anh FPT GEM là “Cá nhân hóa học tập – thành công theo cách của riêng con”. Đây có thể coi là một sự khác biệt rất lớn của GEM so với các trung tâm tiếng Anh hiện tại ở Hà Nội.

    Ở GEM, việc dạy học phân hóa được thể hiện ở những vấn đề sau:

    Trình độ: FPT phân hóa học sinh theo ba nhóm trình độ thấp, trung bình và cao. Theo đó, cùng một nội dung bài học, cùng một lớp học, học sinh ở các trình độ khác nhau sẽ nhận được các phiếu bài tập khác nhau, sự hỗ trợ từ giáo viên và nền tảng giảng dạy số hóa (Digital Teaching Platform – DTP) là khác nhau.

    Sở thích: Tùy theo sở thích của bản thân, học sinh được làm bài tập theo các cách khác nhau, sau đó gửi lên thư mục tài liệu học tập chung của cả lớp (gallery) để giáo viên và các bạn khác trong lớp cùng đóng góp ý kiến.

    Kiến thức nền: Mỗi một bài học chủ đề ở GEM được chia thành 9 – 11 lesson. Trước khi học bài học chủ đề, học sinh sẽ làm một bài pre-test. Hệ thống sẽ tự động phân tích kiến thức nền của học sinh, đánh giá vốn từ vựng của học sinh theo ba tiêu chí: nghĩa, phát âm, chính tả. Những học sinh có kiến thức nền tốt, đạt đủ ba tiêu chí từ vựng ở trên, sẽ không phải học lại những nội dung đó trong các lesson. Sau mỗi bài học chủ đề, sẽ có phần re-teaching để ôn tập kiến thức của toàn bộ chủ đề, giúp giáo viên và học sinh có một cái nhìn tổng quát về nội dung vừa học.

    Giáo viên phải làm những công việc gì trước khi bắt đầu giờ học phân hóa tại GEM?

    Trước mỗi buổi học, giáo viên cần xem lại các report từ buổi trước trên hệ thống để xác định: có cần chuyển học sinh nào từ nhóm trình độ thấp lên trình độ cao hơn không, nội dung nào các học sinh trong lớp mất nhiều thời gian học tập, những phần nào học sinh làm sai nhiều?… Tiếp theo đó, giáo viên kiểm tra nội dung bài mới trên DTP: có cần giảm nội dung nào, thêm hoạt động nào hay không? Cuối cùng, giáo viên đọc bài học trong sách giáo khoa và lên kế hoạch các hoạt động bổ trợ trong tiết học (Trò chơi, hoạt động vận động,…)

    Nội dung trên đây chỉ mới đưa ra một cách khái quát về khái niệm, cách triển khai của dạy học phân hóa và một ví dụ áp dụng thực tiễn. Để triển khai phương pháp này có lẽ sẽ còn cần thêm nhiều sự tìm tòi và nghiên cứu.

     [1] Tên tiếng Việt: “Xây dựng đội ngũ giáo viên: Một cách tiếp cận kiến tạo để nhập môn Giáo dục học” – giáo trình do ĐH FPT mua bản quyền và dịch, ra mắt 8/2014

    Hoàng Giang Quỳnh Anh và Nguyễn Thị Vân| Dự án Công nghệ giáo dục

    3 COMMENTS

      • Tôi muốn mua tài liệu Building Teachers: A Constructivist Approach to Introducing Education[1], tác giả David và Kimberly (2007) (Tên tiếng Việt: “Xây dựng đội ngũ giáo viên: Một cách tiếp cận kiến tạo để nhập môn Giáo dục học” – giáo trình do ĐH FPT mua bản quyền và dịch, sẽ ra mắt 8/2014). Xin cho hỏi Đại học FPT bán ở đâu vậy ạ? Ở TPHCM có bán không? Xin cám ơn

    Comments are closed.