Siêu nhận thức: Món quà được trao tặng

    0
    1340

    Những học sinh thành công trong lĩnh vực học tập thường có khả năng suy nghĩ một cách hiệu quả và độc lập để quản lí việc học của mình. Những học sinh này đã nắm vững những kĩ năng cơ bản nhưng rất quan trọng như sắp xếp không gian làm việc, hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ, thực hiện kế hoạch cho việc học tập, theo dõi tiến độ học tập và nhận ra khi nào thay đổi tiến trình học tập hợp lí. Họ không cần phải phụ thuộc vào giáo viên của họ nhiều như những học sinh khác – cần giáo viên hướng dẫn để bắt đầu thực hiện các nhiệm vụ học tập và theo dõi sự tiến bộ của bản thân. Học sinh không học cách “quản lí bản thân” tốt như việc trải nghiệm từ những thất bại, trở nên chán nản và có xu hướng học tập với kết quả thấp. Họ có thể chịu trách nhiệm nhiều hơn trong các vấn đề liên quan đến quản lí lớp học.

    Nhiều giáo viên  thường dạy cho học sinh cách vận dụng một trong những công cụ để phát triển tư duy mạnh mẽ nhất: siêu nhận thức, hay khả năng tư duy về những ý tưởng của bạn với mục đích cải thiện việc học. Một hình ảnh ẩn dụ với nhiều học sinh về chiến lược nhận thức và siêu nhận thức có thể cung cấp cho họ một công cụ để nhìn nhận việc “định hướng não bộ”. Một tin tốt cho cả giáo viên và học sinh là siêu nhận thức có thể được dạy và thực hành một cách rõ ràng dựa trên nội dung và bối cảnh xã hội.

    Một học sinh rất hào hứng với vị trí lái xe và lái việc học của mình tốt cũng có thể trở thành một nhà tư tưởng độc lập trên con đường hướng tới một khóa học có trách nhiệm ở trường học, sự nghiệp và cuộc sống. Siêu nhận thức có thể được ví như là có ý thức hơn, phản tỉnh hơn, và nhận thức được sự tiến bộ của một người trên con đường học tập. Giáo viên đã nói với chúng tôi việc họ cảm thấy một cảm giác hài lòng với việc dạy một cách khác thường khi dạy học sinh của họ những chiến lược hữu ích để có thể áp dụng vào các khía cạnh của cuộc sống bên trong và ngoài trường học.

    Siêu nhận thức trong não bộ

    Mặc dù các nghiên cứu giáo dục về sức mạnh của siêu nhận thức nhằm thúc đẩy việc học và gia tăng thành tích của học sinh đã được thực hiện trong nhiều thập kỉ, nhưng đến gần đây các nhà khoa học mới bắt đầu định vị được vị trí các trung khu của siêu nhận thức trong não bộ. Các nhà nghiên cứu tại Đại học College London đã phát hiện ra rằng các vùng giúp siêu nhận thức tốt hơn có nhiều chất xám hơn là những vùng ở phía trước nằm ở vỏ não trước trán. Các nghiên cứu đang được tiến hành để xác định làm thế nào vùng não này góp phần kĩ năng quan trọng trong siêu nhận thức.

    Giáo viên muốn giới thiệu chiến lược siêu nhận thức trong lớp học của mình có thể bắt đầu bằng cách đọc bài viết của chúng tôi[1] và cũng có thể dạy cho học sinh những hiểu biết về vỏ não trước trán, vùng mà các nhà nghiên cứu bắt đầu liên kết với siêu nhận thức.

    Làm thế nào để giúp người học trở nên siêu nhận thức hơn

    1. Dạy học sinh một cách rõ ràng về kĩ năng học tập cần thiết này bằng cách định nghĩa siêu nhận thức. Đặc biệt đối với những học sinh ở lứa tuổi nhỏ, chúng tôi khuyến khích một hình ảnh ẩn dụ – ví dụ như định hướng não bộ – là một cách thức cụ thể để hướng học sinh suy nghĩ về việc làm thế nào họ có thể học tốt nhất. Hình ảnh ẩn dụ này hướng mong muốn việc học của sinh viên vào việc nắm vững các kĩ năng quan trọng đối việc việc định hướng đích đến của mình.
    2. Yêu cầu học sinh mô tả các lợi ích và cung cấp các ví dụ về định hướng não bộ tốt. Ví dụ, đôi khi chúng ta có thể đưa vào một hệ thống phanh (ví dụ, bằng cách xét xét một đoạn văn để đảm bảo việc chúng ta hiểu) hoặc các bước bắt đầu lên ga (ví dụ, bằng cách ghi nhanh xuống, sau đó tổ chức sắp xếp các ghi chú cho một bài luận thay vì việc mắc kẹt từ bước ban đầu làm thế nào để bắt đầu). Chúng ta cần giữ cho não bộ của chúng ta hoạt động theo đúng làn đường và dọc theo tuyến đường tốt nhất nhằm đạt được các mục tiêu
    3. Bất cứ khi nào có thể, hãy để học sinh chọn những gì họ muốn đọc và những chủ đề họ muốn tìm hiểu thêm. Khi học sinh thực sự quan tâm, và có động lực để học về một chủ đề, họ có khuynh hướng suy nghĩ về một dự án dài.
    4. Tìm kiếm cơ hội để thảo luận và áp dụng siêu nhận thức trong các môn học chính và trong một loạt các bài học để học sinh có thể điều chỉnh một cách tốt nhất. Khi Donna dạy chủ đề này, cô ấy thường yêu cầu học sinh đưa những ví dụ vượt qua kiến thức học thuật của môn học mà trong tương tác với bạn bè và gia đình, và (cho học sinh lớn hơn) trong công việc của mình. Nếu cô ấy có học sinh nhỏ, cô ấy yêu cầu học sinh suy nghĩ làm thế nào cha mẹ có thể sử dụng chiến lược này trong công việc của mình
    5. Mô hình hóa siêu nhận thức bằng cách trao đổi thông qua các vấn đề. Chúng tôi nhận thấy rằng học sinh học được rất nhiều từ việc nghe những chiến lược tư duy bậc cao mà giáo viên sử dụng. Họ thường cười khi giáo viên tạo ra “lỗi”, và họ học được khi nào giáo viên dừng, nhận ra những lỗi sai, và từng bước để điều chỉnh. “Thời điểm có thể dạy” được cho học sinh này nhấn mạnh rằng tất cả mọi người đều có thể tạo ra những sai lầm và rằng sửa chữa những sai lầm là cách tốt nhất để học hỏi và cải thiện.

    Làm thế nào bạn có thể đảm bảo rằng học sinh có thể chọn được các lĩnh vực mà họ quan tâm? Và điều gì là một trong những cách thức yêu thích của bạn để giúp học sinh trở thành người học độc lập? Xin vui lòng cho chúng tôi biết về ý kiến của bạn.

    Donna Wilson

    Hoàng Giang Quỳnh Anh| ĐH FPT

    Lược dịch từ edutopia.org

    Lưu ý: Bài viết này là của hai tác giả Marcus Conyers và Donna Wilson, là hai người đồng phát triển của MS và Ed.S chương trình giảng dạy dựa trên hoạt động của não bộ tại Đại học Nova Southeastern. Họ đã viết nhiều cuốn sách, trong đó có cuốn 5 ý tưởng lớn cho giảng dạy hiệu quả: Kết nối tư duy, não bộ và nghiên cứu giáo dục để thực hành trong lớp học (Five Big Ideas for Effective Teaching: Connecting Mind, Brain, and Education Research to Classroom Practice.)

    Tài liệu tham khảo

    Stephen M. Fleming. “The Power of Reflection: Insight into Our Own Thoughts, or Metacognition, Is Key to Higher Achievement in All Domains.” Scientific American, September/October 2014, pp. 31–37.

    [1] Engaging Brains: How to Enhance Learning by Teaching Kids About Neuroplasticity

    NO COMMENTS