Làm gì khi học sinh kêu: “Em chán học”?

    2
    1668

    Thời gian đó, công việc giảng  dạy của tôi THỰC SỰ vất vả. Tôi nghĩ rằng mình đang làm công việc vĩ đại, nhưng thành tích của học sinh chưa bao giờ đáp ứng kỳ vọng của tôi.

    Khi bắt đầu sự nghiệp giảng dạy của mình vào giữa những năm 1990, tôi dạy môn toán với phương pháp mà tôi đã được học. Các lựa chọn về mặt sư phạm của tôi không hẳn là các quyết định có ý thức bởi lẽ tôi chưa bao giờ được tiếp cận với phương pháp giảng dạy nào khác. Thời gian đó, công việc giảng dạy của tôi THỰC SỰ vất vả. Tôi đứng trước lớp với chiếc bảng phấn và chiếc máy chiếu trên đầu, tôi chịu khó xây dựng mỗi một khái niệm cho học trò của mình và đưa ra hàng ngàn ví dụ cho mỗi bước để học sinh dễ theo dõi. Tôi nghĩ rằng mình đang làm công việc vĩ đại, nhưng thành tích của học sinh chưa bao giờ đáp ứng kỳ vọng của tôi.

    Trong một thời gian dài, tôi đổ lỗi cho học sinh về thành tích mờ nhạt của các em. Tôi cho rằng các em học chưa đủ nhiều và không làm bài tập về nhà. Đôi khi đúng là như vậy, nhưng cuối cùng tôi cũng nhận ra rằng lý do không đơn giản như thế. Khi tôi bắt đầu tham gia khóa học sau đại học, kinh nghiệm giảng dạy của tôi đã giúp tôi thấu hiểu và nhìn nhận sâu sắc hơn. Tôi nhận ra rằng học sinh chỉ có thể học bằng cách tự mình làm toán thay vì nhìn người khác thực hiện. Khi tôi nói ra suy nghĩ của mình với đồng nghiệp dạy các môn học khác, họ cũng nhận xét điều tương tự về môn học của họ. Hay nói cách khác, người học không giống như khán giả xem thể thao. Tôi bắt đầu xây dựng các chiến lược để hình thành môi trường chủ động hơn cho học sinh.

    Sau đây là một số gợi ý từ kinh nghiệm của bản thân tôi. Trước tiên, điều quan trọng là phải tổ chức lớp học nơi giáo viên chào đón và kỳ vọng vào sự tham gia chủ động của học sinh. Ở trường của tôi, mỗi lớp toán được chia thành nhiều nhóm gồm ba hoặc bốn bàn, và chúng tôi kỳ vọng học sinh thảo luận về các vấn đề của bài tập về nhà trong nhóm mình ngay sau khi đến lớp (dù có mặt giáo viên hay không). Chúng tôi thiết lập kỳ vọng này vào những ngày đầu tiên của năm học, và chúng tôi duy trì điều đó trong suốt năm học. Học sinh ngay lập tức tham gia thảo luận về nội dung bài học. Chúng tôi thường yêu cầu học sinh trình bày cách giải quyết các câu hỏi khó trong bài tập về nhà; bằng cách giải thích với các bạn khác trong lớp, học sinh sẽ hiểu sâu sắc hơn về các khái niệm.

    Việc thiết lập môi trường tôn trọng và thúc đẩy sự tham gia của học sinh cũng quan trọng không kém. Vào đầu năm học, tôi yêu cầu học sinh cùng tôi xây dựng danh sách nội quy trong lớp học, theo đó tất cả các em đều phải tham gia học tập và đều được tôn trọng. Tôi nhận thấy các em dường như tuân thủ nội quy mà chúng tôi cùng lập ra hơn các quy định mà tôi tự áp đặt. Khi trình bày nội dung môn học, tôi cố gắng tổ chức các hoạt động khám phá được chuẩn bị từ trước cho học sinh để các em tự tìm hiểu khái niệm. Chẳng hạn, tôi có thể yêu cầu học sinh sử dụng công nghệ để quan soát loạt đồ thị chức năng, và tôi sẽ đưa ra một số câu hỏi chỉ dẫn để các em phát hiện ra mô hình mà tôi ám chỉ đến. Sau khi kết thúc mỗi hoạt động khám phá, chúng tôi “thảo luận” bằng cách tổng hợp lại các ý tưởng lên bảng và kết nối càng nhiều ý tưởng liên quan càng tốt. Sau đó, học sinh thực hành thêm một số bài tập về nhà. Tôi không hề gợi ý rằng giáo viên đều có thể tổ chức các hoạt động khám phá cho mọi tiết học, và tôi hiểu rằng đôi khi giáo viên phải lướt nhanh một số chủ đề nhất định để đảm bảo yêu cầu của chương trình giảng dạy. Thêm vào đó, việc tổ chức các hoạt động khám phá sáng tạo và hấp dẫn đòi hỏi thời gian cũng như khả năng sáng tạo của giáo viên. Tôi chỉ gợi ý rằng giáo viên có thể sáng tạo và kết hợp dần các hoạt động như thế sau một khoảng thời gian nhất định. Mặc dù phong cách giảng dạy của tôi mang lại nhiều lợi ích, việc duy trì sự tham gia tích cực của học sinh vẫn là cả một thách thức. Giáo viên thường thấy rằng nếu các em học sinh trước đây không học hành chăm chỉ, thì bây giờ cũng khó mà thay đổi. Giáo viên nếu muốn duy trì sự tham gia tích cực của học sinh phải kiên trì trong việc giúp các em phát triển những kỹ năng cộng tác và khuyến khích các em kiên trì để tự mình tìm hiểu những khái niệm khó. Giáo viên cần ghi nhớ rằng việc học sinh cố gắng nắm bắt các khái niệm là điều cần thiết, nhưng giáo viên cũng cần nhạy cảm với thời điểm khi việc cố gắng quá sức khiến các em nản lòng.

    Thông thường, một câu hỏi dẫn dắt hoặc một gợi ý nhỏ có thể giúp nhóm học sinh đi đúng hướng mà không cần tốn quá nhiều công sức. Việc rời xa chiếc bảng và cho phép học sinh tự khám phá các khái niệm đòi hỏi sự dũng cảm, tự tin và khiêm nhường của giáo viên. Giáo viên cần phải đủ dũng cảm và tự tin để chấp nhận rằng lớp học không phải luôn đi theo con đường mà giáo viên đã định sẵn, cũng như để giúp giáo viên khám phá những con đường khác mà quá trình tìm hiểu của học sinh có thể đưa đến. Đôi khi, giáo viên phải thừa nhận là họ không biết câu trả lời trong trường hợp học sinh đưa ra câu hỏi thú vị hoặc câu hỏi khó mà giáo viên chưa bao giờ nghĩ đến. Trong tình huống này, có hai cách giải quyết là hỏi ý kiến học sinh khác hoặc giao cho học sinh tìm hiểu câu hỏi dưới dạng bài tập nghiên cứu.
    Môi trường học tập chủ động cũng có thể dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý hành vi của học sinh. Việc cho phép học sinh cùng thiết lập các quy trình tham gia trong lớp mang lại hiệu quả, tuy nhiên giáo viên cần đưa ra khung hoạt động và đặt ra kỳ vọng rõ ràng. Hãy đảm bảo mỗi nhóm học sinh có trách nhiệm giải thích về bài làm của nhóm đó bằng cách yêu cầu học sinh trình bày kết luận trước lớp hoặc yêu cầu học sinh nộp lại bài làm để giáo viên đánh giá. Việc thường xuyên thay đổi nhiệm vụ của nhóm (tôi thay đổi sau mỗi bài kiểm tra) sẽ giúp các nhóm học sinh tránh tình trạng trì trệ hoặc ỷ lại.

    Theo kinh nghiệm của tôi, lợi ích của lớp học có sự tham gia chủ động của học sinh đáng giá hơn nhiều so với khó khăn gặp phải. Tôi ít khi nghe học sinh than vãn: “Em chán học”. Trên hết, tôi muốn được tương tác với học sinh trong lớp học. Tôi có thể “nghe trộm” phần thảo luận nhóm và hiểu rõ hơn suy nghĩ của học sinh, tôi cũng thường học hỏi được nhiều ý tưởng và quan điểm mới từ các em. Tôi luôn rời lớp học với tâm trạng háo hức như được tiếp thêm sinh lực và đầy ý tưởng cho các hoạt động về sau. Học sinh của tôi rời lớp học cảm thấy tự tin hơn với các kỹ năng giải quyết vấn đề và kiến thức thu nhận được.

    Tiến sỹ Angela L. Teachey|Trường Khoa học và Toán học Bắc Carolina

    Trích từ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ NHÀ GIÁO –  Một cách tiếp cận kiến tạo để nhập môn Giáo dục học,  Đại học FPT biên dịch và xuất bản, 11/2014

    2 COMMENTS

    1. Bài này hay quá, thế là thành tích của học sinh phần nhiều là của giáo viên.

    Comments are closed.